κυκλο-φ-οριακα 1241, 2 Ιουλίου 2025

 Καλημέρα και πάλι, Συμπολίτες!

Η απουσία της περασμένης Τετάρτης (και μας ψάχνατε, έμαθα…) οφειλόταν σε ολιγοήμερη προσκυνηματική εκδρομή στην Μεγαλόχαρη της Τήνου. Πρώτη φορά επισκέφθηκα το νησί στην δεκαετία του ’70, φοιτητής ακόμα, παρέα με τους γονείς μου. Τόσο η Μεγαλόχαρη, όσο και συνολικά η κατάσταση και η ιστορία του νησιού μπήκαν στην καρδιά μου, κι από τότε πολλές φορές, και περισσότερο στις δύσκολες στιγμές των πρόσφατων ετών, έχω καταφύγει προσκυνητής στην Χάρη της.

Τούτη τη φορά επικρατούσε μια ωραία ηρεμία στο νησί. Στη Χώρα, στον τουριστικό Πάνορμο, στον μοναδικό Πύργο με τον πλάτανο της πλατείας, το κλειστό, υπό ανακαίνισιν, Μουσείο Γιαννούλη Χαλεπά και το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας. Με την ευκαιρία, να σημειώσω εδώ ότι στον Πύργο της Τήνου κατασκευάστηκε από τον γλύπτη Ιωάννη Στρατή Φιλιππότη (1912-2000) το μαρμάρινο τέμπλο του Ιερού Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στον Βόλο. Εγκαταστάθηκε λίγο πριν την 9^η Οκτωβρίου 1973 και κόστισε συνολικά 380.000 δραχμές, ποσόν που συγκεντρώθηκε με εράνους και προσφορές. Στάλθηκε και σχετική επιστολή «προς Εξοχώτατον Αντιβασιλέα και Πρωθυπουργόν της Ελλάδος Κον Γεώργιον Παπαδόπουλον» με αίτημα 100.000 δρχ. αλλά μάλλον ο εξοχώτατος είχε άλλες έγνοιες και δεν ανταπεκρίθη…

Και η θάλασσα, φίλη μας κι αυτή. Παρά τα τηλεοπτικώς αναγγελθέντα, «οι σημάντορες άνεμοι που ιερουργούνε / που σηκώνουν το πέλαγος σαν Θεοτόκο / που φυσούν και ανάβουνε τα πορτοκάλια / που σφυρίζουν στα όρη κι έρχονται», δεν στάθηκαν ενάντιοί μας, τα σύγχρονα γρήγορα οχηματαγωγά (αυτολεξί Fast Ferries) μας πήγαν και μας έφεραν «αρχοντικά» και ομοίως χωρίς συνωστισμούς. Βοήθειά μας.

Αλλά γράφοντας για θάλασσα («θάλασσα, τους θαλασσινούς – θαλασσάκι μου / μη τους θαλασσοδέρνεις» ή, όπως λέει κι ένα σύγχρονο τραγούδι του Μίλτου Πασχαλίδη, «όλους τους ξέμπαρκους τους τρώει το σαράκι / κι όσοι ταξίδεψαν ζηλεύουν την Ιθάκη») για θάλασσα, που λέτε, αναπόφευκτα ο νους τρέχει στον Παγασητικό μας, ο οποίος, προσφάτως, έχει φύγει εντελώς, τελείως, απολύτως και διαχρονκώς από την οποιαδήποτε ευθύνη του Μεγάλου, του Τεράστιου Δήμου Βόλου. Αν κατάλαβα καλά και τα σκουπίδια του δικού του ΧΑΔΑ (Χώρος Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων, τι ωραία έκφραση για έναν σκουπιδότοπο…) κάπου 85.000 τόνοι, που έχουν έρθει με τους Δανιήλ και Ηλία από τον Ξηριά (ποιος εναποθέτει «ανεξέλεγκτα» σκουπίδια στον Ξηριά;) στον Παγασητικό πρέπει να τα αποκομίσει ο ΦΟΔΣΑ (Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) Θεσσαλίας, Πρόεδρος του οποίου είναι ο Δήμαρχος Τρικάλων, ο αποκλειθείς και «γιδοβοσκός» από τον Άρχοντά μας. Τα είπα καλά, τα καταλάβαμε; ή να τα ξαναπώ; Ο «γιδοβοσκός» των Τρικάλων οφείλει, λέει, να καθαρίσει τις βρωμιές του Άρχοντα του Βόλου! Τι ακούμε, Παναγία μου!, ντροπή δεν υπάρχει.

Όσο για τις ελεύθερες, κοινόχρηστες βρύσες με πηγαίο νερό, που κατά τους «αρμόδιους» μας γυρίζουν 100 χρόνια πίσω, τους πληροφορώ ότι εμείς πληρώνουμε το εμφιαλωμένο νερό, άγνωστης, εν γένει, προέλευσης, που πίνουν αφειδώς στις συναντήσεις τους στα γραφεία και στα συμβούλια. Κι αυτά τα εμφιαλωμένα νερά, που είναι εκ των ουκ άνευ για τα σύγχρονα νοικοκυριά του Αρχοντικού Βόλου, κοστίζουν πανάκριβα, αλλά ποιος νοιάζεται; Τα αρχοντιλίκια να ‘ν’ καλά και τα χριστουγεννιάτικα λαμπάκια. Προσωπικά, εδώ και πολλά χρόνια έχω κατασκευάσει μια έξυπνη πατέντα μεταφοράς (εδώ είμαι για όποιον/-α ενδιαφέρεται), ανεβαίνω κάθε όποτε στο ευλογημένο Βουνό μας κι έχουμε νεράκι καθαρό να πίνουμε – ούτε εμφιαλωμένα, ούτε, πολύ περισσότερο, βρύση, εδώ και πολλά χρόνια. Και το αίτημα για τις κοινόχρηστες βρύσες δεν είναι καινούργιο, όπως προσπαθούν να απαξιώσουν αυτοί που νομίζουν ότι ο Βόλος φτιάχτηκε μετά το ’14. Δεν βρίσκω αυτή την ώρα ακριβή τεκμηρίωση (όποιος έχει ας συμβάλει, παρακαλώ) αλλά σίγουρα υπάρχει από την δεκαετία του ’90, ίσως κι ακόμα πιο πίσω.

Άλλο θέμα. Καλοκαιράκι, αεράκι, κοντά και η πυρκαγιούλα! Νόμοι, παρανόμοι, όργανα και λοιπά, ορθές απαγορεύσεις και ορθές υπαγορεύσεις για καθαρισμό οικοπέδων από ξερά χόρτα και λοιπή «καύσιμη ύλη» (σύγχρονη έννοια κι αυτή, καραμελίτσα στο στοματάκι των απανταχού εκφωνητών). Αλλά τι ακριβώς συμβαίνει, συμπολίτες και απανταχού αναγνώστες, με τους δημόσιους χώρους; Για τρανό παράδειγμα, ο λόφος της Γορίτσας μας, δίπλα μας, μέσα στην πόλη. Γεμάτος ξερόχορτα. Μια σπίθα και θα γίνει «παρανάλωμα του Πειραιώς» όπως έλεγε κινηματογραφικώς η συμπαθέστατη Δέσποινα Στυλιανοπούλου (1932-2024). Δίπλα είναι η τεράστια καύσιμη ύλη των πεύκων, κι αλλοίμονό μας. Ποιος έχει την ευθύνη αυτού του καθαρισμού; Μήπως πάλι ο Δήμαρχος Τρικκαίων; Χωρίς πλάκα, πρέπει ο Δήμος Βόλου να «τσακιστεί» να καθαρίσει, πριν να είναι πολύ αργά.

Α! και κάτι που μου «ήρθε» τώρα, αν και το σκεφτόμουνα σε όλο το ταξίδι της επιστροφής από την Τήνο. Γεμάτο το νησί με αυτοκίνητα. Κινούμενα και σταματημένα, παρκαρισμένα, παντού και κυρίως στον παραλιακό δρόμο, που συνδέει το Λιμάνι με την Ακτή Γ.Δρόσου κι ακόμα παραπέρα, μέχρι το γήπεδο. Αρκετή κυκλοφορία δύο κατευθύνσεων. Και μέσα σ’ όλο αυτό δύο (2) πανέμορφα αμαξάκια: το ένα με ένα άσπρο αλογάκι και το δεύτερο με δύο κανελιά αλογάκια. Κλιπιτικλόπ, κλιπιτικλόπ, ήρεμα κι απλά, βόλτα τους τουρίστες, από τη μια άκρη στην άλλη. Στοιχείο ζωντανό ενός ήρεμου πολιτισμού. Μελαγχόλησα. Σ’ εμάς εδώ, που, φυσικά, δεν είμαστε καθόλου ήρεμοι, λυσσάξανε να καταργήσουν τα αμαξάκια. Λυσσάξανε, κυριολεκτικά, με αστείες δικαιολογίες και διαρκείς βλακώδεις απαγορεύσεις στερήσανε τον Βόλο από ένα παραδοσιακό κι όμορφο μεταφορικό μέσον αναψυχής. Δύσμοιρη πόλη. Ας ευχηθούμε βελτίωση. Και Καλόν Μήνα. Σας αγαπώ ανελλιπώς, γεια σας.

Στην φωτογραφία μια μακρινή ανάμνηση. Ημέρα χωρίς Αυτοκίνητο, 22 Σεπτεμβρίου 2000, τα παιδάκια χορεύουν μέσα στην οδό Δημητριάδος (!), φωτο ΧΣ.

δημοσιεύτηκε στην καθημερινή βολιώτικη εφημερίδα "Μαγνησία" (στην 2η σελίδα) την Τετάρτη 02.07.2025, αρ.φύλλου 4429)

κυκλο-φ-οριακα 985, 25 Σεπτεμβρίου 2019

μία «συνάντηση κορυφής» λίγο έξω από το λιμάνι της Τήνου

Καλημέρα συμπολίτες. Μια εκδρομή-προσκύνημα στην Τήνο, 50 χρόνια μετά την πρώτη φορά, ήταν η αιτία της απουσίας μας την περασμένη εβδομάδα. Στην Τήνο της Μεγαλόχαρης, του μαρμάρου, των γλυπτών και των ζωγράφων, στην Τήνο με τους βόλακες ή βολάκους (γρανιτένιους στρογγυλεμένους βράχους) γύρω από το καθολικό χωριό Βωλάξ, με τους περιστεριώνες, τους νεκρούς ανεμόμυλους και τις ατέλειωτες ξερολιθιές, στην Τήνο της Αγίας Πελαγίας και των πολλών συγχρόνων επωνύμων οικιστών. Ευχαριστηθήκαμε τόσο τα μποφόρια όσο και τις μπουνάτσες του Αιγαίου, περάσαμε τρεις μέρες με καλή παρέα και πολλή ηρεμία, αιτηθήκαμε την ευλογία της Παναγίας και επιστρέψαμε στα πατρώα και μητρώα εδάφη φορτωμένοι με λαδάκι, αγίασμα, κάπαρη και γευστικότατα αμυγδαλωτά.

Κάθε επίσκεψη σε νησί είναι για μένα μια ευκαιρία για σκέψεις σχετικά με την ελληνική ακτοπλοΐα, με τα ελληνικά καράβια, που διασχίζουν χειμώνα-καλοκαίρι τα ελληνικά πελάγη. Τα περισσότερα είναι ναυπηγήματα 20ετίας έως και 30ετίας, αγορασμένα από το εξωτερικό, δυο-τρεις φορές μετασκευασμένα για τις μεταφορικές ανάγκες που κάθε φορά εξυπηρετούν κι άλλες τόσες μετονομασμένα, λίγα είναι που παραγγέλθηκαν από τους Έλληνες ακτοπλόους εφοπλιστές και κατασκευάστηκαν ειδικά για τις ελληνικές θάλασσες και τα ελληνικά νησιά. Τα περισσότερα, πλέον, είναι «super» καθώς οι εταιρείες ανταγωνίζονται σκληρά στην ταχύτητα διεκπεραίωσης και στις ανέσεις των επιβατών. Το πρόβλημα, βέβαια, ήταν πάντα, είναι και σήμερα, η άγονη γραμμή – ο όρος είναι δημιούργημα των ίδιων των εφοπλιστών και δηλώνει διαδρομές προς νησιά που δεν έχουν πολλούς κατοίκους ή/και δεν προσελκύουν μεταφορικό έργο που να αφήνει (στους εφοπλιστές, εννοείται) κέρδη. Οπότε υποχρεώνεται το Κράτος, προκειμένου να εξυπηρετηθούν αυτά τα απομονωμένα νησιά, να επιδοτεί τις κινήσεις των πλοίων προς αυτά – τουτέστιν πληρώνει το Κράτος (τουτέστιν όλοι μας) τους εφοπλιστές για να κινούν τα καράβια τους, απλά πράγματα.

Πάντως στο κέντρο των Κυκλάδων τέτοιου είδους προβλήματα δεν υπάρχουν. Εκεί το πρόβλημα είναι ο συνωστισμός πλοίων στα λιμάνια και οι ολοένα αυξανόμενες ανάγκες σε ντόκους για πρυμνοδέτηση των μεγάλων «σούπερ» ταχύπλοων καραβιών.

Η θάλασσα έχει τους δικούς της κανόνες κυκλοφορίας. Και η στεριά επίσης, το ξέρουμε όλοι αυτό. Ένας από τους πιο αυστηρούς κανόνες της στεριάς λέει ότι ποτέ δεν «παίζουμε» με τα τραίνα. Διότι τα τραίνα είναι πολύ βαριά σιδερένια οχήματα, κινούνται με σιδερένιους τροχούς πάνω σε σιδερένιες ράγες και ως εκ τούτου φρενάρουν δύσκολα και σε μεγάλο μήκος. Θα έπρεπε να είναι γνωστό ότι κάθε σύγκρουση αμαξοστοιχίας με οποιοδήποτε οδικό όχημα κατά κανόνα αποβαίνει μοιραία για το οδικό όχημα. Και καλά να συμβεί σε αφύλακτη διάβαση στον κάμπο – δυστυχώς υπάρχουν πολλές τέτοιες στην Ελλάδα – πες από απροσεξία, από μέθη, από αμέλεια, από την κακιά την ώρα τέλος πάντων, είναι κρίμα κι άδικο. Όταν όμως συμβαίνει μέσα στην πόλη, σε φυλασσόμενη διάβαση, με τις μπάρες κατεβασμένες και την διάβαση ασφαλισμένη τότε δεν είναι ούτε κρίμα ούτε άδικο. Είναι, πολύ απλά, ένα από τα δυο: μαγκιά ή βλακεία! Και στις δυο περιπτώσεις ο φταίχτης είναι άξιος της τύχης του – και εν προκειμένω της τεράστιας τύχης της οδηγού στο ατύχημα της 23.09.2019 στη διάβαση Αλαμάνας, στον Κραυσίδωνα.

Αυτά για τις διαβάσεις των τραίνων. Για τις διαβάσεις των πεζών θα πούμε μερικά πράγματα την επόμενη φορά. Επειδή τα πάντα είναι ζήτημα αγωγής, κυκλοφοριακής και άλλης, γενικότερης, κι εμείς χαιρόμαστε να μιλάμε για «εκδηλώσεις για την ημέρα χωρίς αυτοκίνητο», ποιες εκδηλώσεις; Δεν βοηθάει η παρελθοντολογία, το ξέρω, αλλά πρέπει να πω ότι αυτή η ημέρα ήρθε στον Βόλο μέσω της ευρωπαϊκής ομάδας «Πόλεις χωρίς Αυτοκίνητα» (Car Free Cities) στην οποία ο Βόλος ήταν πρωτοπόρος. Από το 1994 ως το 1998 ο Βόλος μέσω της ΔΕΜΕΚΑΒ και με την δική μας άμεση συμμετοχή παρακολουθούσε αυτή την προσπάθεια των ευρωπαϊκών πόλεων να προωθήσουν τα θέματα της βιώσιμης κινητικότητας, ήταν, μάλιστα, και επικεφαλής μιας Ομάδας Εργασίας για το Ποδήλατο και τους Πεζούς (Cycling and Walking, στα αγγλικά). Το 2000 ήταν η μόνη φορά που συμμετείχε επίσημα σ’ αυτή την Ημέρα και νομίζω ότι εκείνη την ημέρα την θυμούνται όλοι οι Βολιώτες. Στην συνέχεια έγιναν κάποιες προσπάθειες, άλλες πετυχημένες, άλλες όχι.

Άλλοι καιροί, άλλα ήθη. Τώρα λαμπιόνια, Βανδή και Άγριες Μέλισσες. Γεια σας.

(δημοσιεύτηκε στην 122χρονη καθημερινή βολιώτικη εφημερίδα "Θεσσαλία" την Τετάρτη 25.09.2019, αρ.φύλλου 36.928)